جمهوری اسلامی ایران
اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل
   
    • جشنواره همگانی استعدادیابی ورزشی
    • جشنواره همگانی استعدادیابی ورزشی

      جشنواره همگانی استعدادیابی ورزشی

      در عالم ورزش ، شناسایی استعداد مفهوم جدیدی نیست . با این حال به حد کافی به این موضوع توجه علمی و درستی نشده است . در اواخر سال 1960 و اوایل 1970 در اکثر کشورهای اروپای شرقی ، روش های ویژه ای برای شناسایی ورزشکارانی که دارای توانایی های بالقوه بالایی بودند ، کشف شد . برخی از این روش های مورد استفاده در انتخاب ورزشکاران مستعد توسط متخصصان کشف و تنظیم شد . این دانشمندان در پی آن بودند که مربیان را در انتخاب ورزشکاران مستعد برای یک رشته ورزشی خاص ، نسبت به توانایی های لازم برای آن رشته آگاه سازند. نتایج حاصله در این مورد ، غیرقابل تصور و حیرت انگیز بودند . بیشتر افرادی که در بازی های المپیک 1972 مدال گرفته بودند ، به ویژه از کشور آلمان شرقی که به طور علمی انتخاب شده بودند ; نتیجه فرآیند شناسایی استعدادها بود .

      تعریف استعدادیابی
      "استعداد" در فرهنگ های لغت به معنای "توانایی ویژه و طبیعی" و "ظرفیت دستیابی به موفقیت" تعریف شده است.
      برخی دانشمندان عقیده دارند استعدادیابی در ورزش عبارت است از "فرآیند شناسایی ورزشکاران فعلی که توان بالقوه ای برای نخبه شدن دارند".
      رینگر در تعریف کاربردی استعدادیابی اعتقاد دارد : استعدادیابی یعنی پیش بینی اجرا» (عملکرد) از طریق سنجش ویژگی های جسمانی ، روانی و اجتماعی و همچنین توانایی های تکنیکی.
      فواید استعدادیابی
      استفاده از معیارهای ویژه برای استعدادیابی فواید و امتیازات متعددی دارد :
      • زمان لازم برای رسیدن به اجراهای ورزشی بهینه توسط ورزشکاران برگزیده را کاهش می دهد.
      • در کار ، انرژی ، استعداد و توانایی های مربی صرفه جویی می شود. همچنین ورزشکارانی که دارای توانایی های بالاتری هستند، موجب افزایش کارآیی برنامه های تمرینی مربی می شوند.
      • توانایی شرکت در مسابقه و نیز تعداد ورزشکارانی را که به اجراهای ورزشی بهینه دست می یابند افزایش می دهد. در نتیجه تیم ملی نیز هماهنگی به وجود خواهد آمد که در مسابقات بین المللی تواناتر و قدرتمندتر ظاهر خواهند شد.
      • اعتماد به نفس ورزشکار را بالا می برد ، چراکه اجراهای ورزشکار نخبه در مقایسه با ورزشکاران هم سن و عادی انتخاب نشده و به طور قابل توجهی اجراها بالاتر است پس در نتیجه اعتماد به نفس این ورزشکاران با استعداد بالاتر می رود.
      • کاربرد تمرینات علمی را میسر می سازد زیرا توان ورزشکاران بالاست و بدین طریق متخصصان و کارشناسان علوم ورزشی با انگیزه بیشتری کار خود را ادامه خواهند داد .
      نقش والدین در استعدادیابی
      مشخص است که والدین به عنوان حامی ورزشکار نقش مهمی در تمایل یا بی تمایلی فرد به یک ورزش خاص دارند . درگیری و انتظارات والدین با موفقیت و لذت و همچنین فشار و استرس مرتبط است "بلوم" اعتقاد دارد والدین می خواهند در سال های اول شرکت بچه ها در مسابقات (و همچنین تمرینات) نقش حمایت کننده داشته باشند آنها تصمیم گیرنده اصلی هستند . در اواسط، والدین و ورزشکاران نقش مشارکتی بیشتری از خود نشان می دهند و در اواخر ، ورزشکاران خود را به بهبود اجرای کامل ملزم می کنند در حالیکه نقش والدین کاملا محدود می شود و صرفا حمایت مالی را انجام می دهند .
      سن بیولوژیکی
      به پیشرفت و تکامل عملکردی (فیزیولوژیکی) اندام ها و دستگاه های بدن اطلاق می شود. هنگام انتخاب و طبقه بندی ورزشکاران لازم است که سن بیولوژیکی آنان نیز در نظر گرفته شود . اگر روش طبقه بندی در ورزش فقط براساس سن تقویمی انجام گیرد اغلب به قضاوت و تشخیص اشتباه ، ارزیابی ناقص و نیز تصمیم گیری ضعیف و نامناسب منجر می شود .
      سن ورزشی
      به دلیل مشکلاتی که در برآورد و ارزیابی دقیق و کامل سن بیولوژیکی (زیستی) و سن ریخت شناسی یا ظاهری (مرفولوژیکی) وجود دارد، آنها را غالبا به صورت ذهنی مشخص و برآورد می کنند . سن ورزشی به ویژه حداقل سن و سن برگزیده (مناسب ترین سن) برای شرکت در مسابقات بزرگ و رقابت های رده بزرگسالان سطح بالا، کاربرد مهمی در طرح ریزی برنامه های تمرین درازمدت دارد .
      روش های استعدادیابی
      در ورزش ، دو روش اصلی انتخاب و شناسایی ورزشکاران مستعد وجود دارد :
      • روش طبیعی یا غیرمنظم : روشی معمول است و راه طبیعی پیشرفت ورزشکار در یک رشته ورزشی است. فرض بر این است که ورزشکار در نتیجه تاثیرات موضعی و مقطعی به یک رشته ورزشی روی می آورد. با این حال ، پیشرفت تدریجی در اجراهای ورزشی ورزشکاران که به وسیله انتخاب طبیعی برگزیده شده اند، به مستعد بودن یا نبودن این ورزشکاران در رشته ورزشی که برگزیده شده اند ، بستگی دارد . با توجه به این مطالب ، اغلب اتفاق می افتد که پیشرفت و تکامل اجراهای ورزشی ورزشکار اکثرا به دلیل انتخاب نادرست رشته ورزشی ، بسیار کند انجام می شود .
      • روش علمی یا منظم : در این روش با انجام آزمون ها و آزمایش های علمی توسط متخصصان و کارشناسان علوم ورزشی ، افراد با استعداد به طور علمی شناسایی و به سمت رشته ورزشی مناسب راهنمایی می شوند. کسانی که به طور علمی انتخاب می شوند در مقایسه با ورزشکارانی که از طریق روش طبیعی انتخاب می گردند، برای رسیدن به اجراهای ورزشی بهینه و ماهرانه به زمان کمتری نیاز دارند . در رشته هایی که قد و وزن امتیاز محسوب می گردد (مانند : بسکتبال ، والیبال ، فوتبال ، قایقرانی ، پرتاب ها و غیره) انتخاب به روش علمی باید دقیقا مورد توجه قرار گیرد . به همین ترتیب ، این امر در مورد رشته هایی که سرعت ، زمان عکس العمل ، سازگاری و قدرت تعیین کننده هستند نیز صدق می کند (مانند : دوهای سریع ، جودو و هاکی ، پرش ها و غیره) . به کمک متخصصان و کارشناسان علوم ورزشی ، چنین توانایی هایی کشف و آشکار می شوند . در نتیجه آزمون ها و آزمایشات علمی، انتخاب می شوند یا به سمت رشته ورزشی که مستعد آن هستند راهنمایی می گردند .
      مراحل استعدادیابی
      شناسایی استعدادها در طول چندین سال و طی سه مرحله صورت می گیرد .
      مرحله اول استعدادیابی ، در بیشتر رشته های ورزشی در سنین 3 تا 8 سالگی انجام می شود . این مرحله اکثرا توسط آزمایش های پزشکی در مورد سلامتی و رشد عمومی جسمانی صورت می گیرد و به منظور شناسایی هرگونه اختلال بدنی از لحاظ علمی یا امراض احتمالی است .
      مرحله دوم استعدادیابی در بیشتر موارد در سنین 9 تا 15 سالگی برای دختران و 9 تا 17 سالگی برای پسران صورت می گیرد و بهترین مرحله انتخاب است . این مرحله برای نوجوانانی کاربرد دارد که تجربه تمرینات منسجم را داشته باشند . فنون مورد استفاده شده در مرحله دوم ، باید نحوه عمل پارامترهای بیومتریکی و عملکردی را مورد ارزیابی و سنجش قرار بدهد . در این مرحله استعدادیابی ، روانشناسان ورزشی نقش مهمی ایفا» می کنند.
      مرحله نهایی استعدادیابی ، در مورد بازیکنان تیم ملی استفاده می شود . از جمله عواملی که باید مورد ارزیابی قرار گیرد ، سلامتی ورزشکار ، سازگاری فیزیولوژیکی او نسبت به تمرین و مسابقه ، توانایی او در مقابله با فشار و مهم تر از همه ، قابلیت ورزشکار برای پیشرفت در آینده است .
      معیارهای استعدادیابی
      بدیهی است که استعدادیابی به معیارهای ویژه ای نیاز دارد . این معیارها از این جهت ضرورت دارند که فرد توانا از ناتوان متمایز شده و آنهایی که مناسب یک رشته ورزشی بوده به این ورزش روی می آورند و افرادی که به معیارهای لازم دست نیابند در جهت دیگر هدایت می شوند . این معیارها عبارتند از :
      • بهداشت (سلامت جسمانی) : سلامت جسمانی نیاز مطلق هر فردی است که در رشته های مختلف به فعالیت می پردازد . لذا ورزشکاران پیش از عضویت در یک تیم یا باشگاه باید آزمایشات پزشکی را انجام داده باشند. مربی نیز باید افرادی را انتخاب نماید که از نقطه نظر سلامتی در وضعیت خوبی باشند . همچنین هنگام آزمایشات ، کارشناسان طب و آزمون باید اختلال عملکرد جسمانی و ارگانیک را مورد توجه قرار دهند و براساس آن دستورالعمل هایی را ارائه نمایند . در رشته های ورزشی پویا (مانند هاکی ، بسکتبال ، دوومیدانی ، شنا ، بوکس و غیره) فردی که دارای ناهنجاری ظاهری است نباید انتخاب شود ، اما در رشته هایی که ماهیت پویا ندارند (مثل تیراندازی ، بولینگ و غیره) این گونه ناهنجاری ها چندان مهم نیست . به همین ترتیب وضعیت عملکردی فرد مثل توانایی حرکت دادن دست ها و پاها در فرآیند استعدادیابی مهم است ، زیرا اختلالات عملکردی عامل محدود کننده است . لازم به ذکر است که تفاوت های بین افراد براساس نیازها و ویژگی های عملی یک رشته مشخص شوند .
      • توانایی بیومتریکی : این عامل ، یکی از عوامل کمکی در رشته های مختلف ورزشی و از جمله ملاک های اصلی در استعدادیابی است . قد ، وزن ، طول اعضای بدن ، اغلب در رشته های مختلف ورزشی ، نقش تعیین کننده ای ایفا» می کنند . با این حال ، در مرحله اولیه استعدادیابی که در برخی رشته ها بین 4 تا 6 سالگی انجام می گردد (مانند ژیمناستیک ، اسکی مارپیچ ، شنا) پیشگیری و چگونگی رشد و تکامل فرد کار بسیار دشواری است . این امر زمانی عملی است که مفاصل پا ، پهنای لگن و شانه و نسبت بین لگن و شانه ها مورد آزمایش قرار گیرد.در سنین بعد (سنین نوجوانی) ، تکنیک های عکسبرداری از ناحیه صفحات رشد در ناحیه مچ و رادیوگرافی از دست برای تعیین وضعیت رشد مورد استفاده قرار می گیرد . در صورتی که آزمایشگر نتیجه بگیرد که رشد کامل شده است ، مربی می داند مثلا قد ورزشکار برای رشته های مورد نظر مطلوب است یا خیر .
      • وراثت : وراثت پدیده بیولوژیکی بسیار پیچیده ای است که اغلب در ورزش نقش مهمی ایفا» می کند. اگرچه از طریق تعلیم و تربیت ، تمرین و شرایط اجتماعی ، قابلیت ارثی ممکن است اندکی تغییر کند ، اما کودکان اغلب ویژگی های بیولوژیکی و روانی والدین خود را به ارث می برند . دیدگاه های مختلفی در مورد نقش وراثت در تمرین وجود دارد . "رادوت" وراثت را عامل مهمی در تمرین می داند ولی نقش آن را مطلق توصیف نمی کند. در حالی که کیسوراس و همکارانش ، بهبود توانایی های عملکردی که در نهایت به ظرفیت ژنتیکی فرد ، محدود می شود را مورد توجه قرار داد. پژوهشگران بعدی نشان دادند سیستم ها و عملکردهای بدن نشان دادند سیستم ها و عملکردهای بدن انسان مانند سیستم اسیدلاکتیک (81/4%)، ضربان قلب (85/9%) و حجم اکسیژن مصرفی بیشینه (93/4%) به طور ژنتیکی تعیین می شوند .به نظر می رسد نسبت تارهای عضلانی قرمز و سفید در انسان به طور ژنتیکی تعیین می گردد . به همین ترتیب ، عملکرد متابولیکی این تارها نیز متفاوت است . تارهای قرمز یا کند انقباض ، دارای میوگلوبین زیادی هستند و از نظر بیوشیمیایی برای کارهای هوازی تجهیز شده اند.از طرفی ، تارهای سفید یا تند انقباض دارای مقادیر زیادی گلیکوژن (کربوهیدرات) هستند و برای انواع تمرینات کوتاه مدت بی هوازی و شدید مناسب هستند . تمرین ورزشی درصد تارهای عضلانی را تغییر نمی دهد. تمرینات ویژه ممکن است قابلیت های تارهای عضلانی را افزایش داده و ساختار بیوشیمیایی آنها را عوض نماید. لذا ورزشکارانی که تارهای قرمز بیشتری را به ارث می برند به احتمال زیاد در رشته هایی که استقامت عامل تعیین کننده است ، موفق هستند . به همین ترتیب ، زمانی که تارهای سفید زیاد هستند ، ورزشکار به طور طبیعی برای رشته های قدرتی و سرعتی مناسب است .اخیرا محققین دپارتمان ژنتیک بالینی و مولکولی به دنبال کشف ژن هایی هستند که می تواند در پیش بینی توانایی طبیعی ورزش مفید باشد . خون گیری از ورزشکاران نخبه با غیرورزشکاران مقایسه می شود تا تفاوت های ژنی قابل توجه (مهم) مشخص شود. همین محققین قبلا کشف کرده بودند قایقرانان نخبه دارای کدهای ژنتیکی ای هستند که در سلامت سیستم قلبی عروقی نقش دارند . در آینده ، خون گیری (آزمون خون گیری) هرگز جایگزین روش های سنتی استعدادیابی نخواهد شد بلکه می تواند به عنوان یک جزء کمکی در پیش بینی آنها موثر باشد.
      • تسهیلات و امکانات ورزشی و شرایط آب و هوایی : نوع رشته هایی که ورزشکاران در آن انتخاب شده اند، نقش حدود کننده ای ایفا می کند. بنابراین ، بدون در نظر گرفتن قابلیت های ذاتی ورزشکار برای یک رشته ورزشی خاص (مانند قایقرانی) ، اگر امکانات و شرایط طبیعی یا تجهیزات مربوطه وجود نداشته باشد ورزشکار ممکن است در رشته هایی به فعالیت بپردازد که استعداد کافی نداشته باشد .
      • وجود متخصص یا میزان آگاهی و دانش مربی در استعدادیابی و آزمون گیری ، انتخاب ورزشکاران را محدود می سازد . در صورتی که برای استعدادیابی از روش های علمی و پیشرفته استفاده شود ، به احتمال زیاد چهره های مستعد برای رشته های مختلف ورزشی کشف خواهند شد. مراکز دانشگاهی که به ابراز آزمون گیری به خوبی تجهیز شده اند و متخصصان علمی این مراکز باید به طور گسترده ای در انتخاب و هدایت برنامه های تمرینی ورزشکاران به کار گرفته شوند . مربی نمی تواند با خیل بی شمار خواسته ها مقابله نماید . همکاری بین پرسنل مجرب ، متخصصان علم ورزش و مربیان امری حیاتی است .
همدان - اداره کل ورزش و جوانان
مجموع بازدیدها : 877,441
تعداد بازدید امروز : 2,054
تعداد بازدید دیروز : 2,389
آخرین به روزرسانی : 1397/09/22
کلیه حقوق متعلق به وزارت ورزش و جوانان می باشد.